Giới trẻ Nhật cắt cả bữa ăn khi chi phí sinh hoạt tăng cao
Giữa lúc giá thực phẩm và nhiều khoản chi tiêu thiết yếu tăng lên, một bộ phận người trẻ Nhật Bản đang lựa chọn cách tiết kiệm đáng lo ngại: bỏ luôn một hoặc nhiều bữa ăn trong tuần.
Một nữ nhân viên văn phòng 23 tuổi từng dự định mua nguyên liệu để nấu món thịt hầm khoai tây. Tuy nhiên, khi nhìn giá thịt và rau củ tại siêu thị, cô quyết định ra về mà không mua gì. Sau đó, cô bắt đầu giảm số bữa ăn, có thời điểm cứ hai ngày mới ăn một lần.
Trường hợp này không hoàn toàn cá biệt. Một khảo sát trên phạm vi toàn Nhật Bản được Nikkei công bố hồi tháng 8 cho thấy 34% người trong độ tuổi 15-49 bỏ ít nhất một bữa mỗi tuần. Tỷ lệ này còn cao hơn ở nhóm 18-24 tuổi, lên tới 41%, trong khi nhóm học sinh trung học phổ thông ghi nhận mức 37%.
Từ câu nói trên mạng đến thói quen bỏ bữa
Trên mạng xã hội Nhật Bản, vài năm gần đây xuất hiện cách nói gắn từ “cancel” - hủy bỏ - với những hoạt động thường ngày. Ban đầu, người dùng nói về “hủy tắm”, “hủy nấu ăn” để diễn tả tâm trạng mệt mỏi, không còn muốn dành thời gian cho những việc tưởng như rất cơ bản.
Đến mùa hè năm nay, khái niệm này được mở rộng sang chuyện ăn uống. Việc bỏ bữa được một số người trẻ diễn đạt nhẹ nhàng như đang “hủy” một hoạt động trong ngày, thay vì coi đó là dấu hiệu cho thấy chế độ sinh hoạt có vấn đề.
Đằng sau cách gọi có phần hài hước trên mạng lại là nhiều nguyên nhân thực tế hơn, từ tiền bạc, công việc cho tới sức ép tinh thần.
Giá thực phẩm tăng khiến những người có thu nhập hạn chế phải cân nhắc kỹ hơn từng khoản chi. Khi ngân sách bị thu hẹp, tiền ăn có thể trở thành một trong những khoản đầu tiên bị cắt giảm.
Không chỉ vì thiếu tiền
Khó khăn tài chính không phải nguyên nhân duy nhất khiến người trẻ Nhật bỏ bữa.
Nhà nghiên cứu Toranosuke Oda của công ty phân tích thị trường INTAGE cho rằng một số người trẻ đang ưu tiên thời gian cho giấc ngủ, các mối quan hệ xã hội hoặc sở thích cá nhân hơn việc chuẩn bị và dùng một bữa ăn đầy đủ.
Nhịp sống bận rộn cũng góp phần làm thay đổi thói quen này. Sau nhiều giờ làm việc, việc tiếp tục tiếp nhận lượng lớn thông tin, video và nội dung trên smartphone có thể khiến nhiều người rơi vào trạng thái mệt mỏi, không còn muốn nấu nướng hay thậm chí dành thời gian để ăn.
Một nhân viên nam 29 tuổi cho biết anh đôi khi trì hoãn bữa ăn chỉ vì sau giờ làm không muốn tiếp tục làm thêm bất cứ việc gì. Với những người ở tình trạng tương tự, bỏ hoặc ăn muộn một bữa dần trở thành việc dễ chấp nhận hơn.
Smartphone vì thế vừa chiếm quỹ thời gian nghỉ ngơi, vừa mở ra vô số hình thức giải trí và tiêu dùng cạnh tranh trực tiếp với ngân sách dành cho các nhu cầu thiết yếu.
Chuyên gia cảnh báo hệ lụy sức khỏe
Điều khiến giới chuyên môn lo ngại là việc bỏ bữa kéo dài có thể được bình thường hóa dưới tên gọi của một “xu hướng”.
Giáo sư Yohei Mikami thuộc Đại học Thương mại Chiba cho rằng cách gọi “hủy bữa” có nguy cơ khiến một vấn đề liên quan đến khó khăn kinh tế và đời sống được nhìn nhận đơn giản như lựa chọn cá nhân.
Trong khi đó, cơ thể vẫn cần được cung cấp năng lượng và dưỡng chất đều đặn. Việc thường xuyên nhịn ăn hoặc ăn uống thiếu chất có thể dẫn đến mất khối cơ, ảnh hưởng chuyển hóa và làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng nếu kéo dài.
Đáng chú ý, hậu quả không phải lúc nào cũng biểu hiện ngay bằng việc ngất xỉu hay xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng. Một người vẫn có thể sinh hoạt bình thường trong thời gian đầu nhưng chế độ dinh dưỡng không đảm bảo đã âm thầm tác động đến sức khỏe.
Bởi vậy, thay vì chỉ xem hiện tượng này như một trào lưu mới của thế hệ trẻ, các chuyên gia cho rằng cần nhìn sâu hơn vào nguyên nhân phía sau.
Một người có thể chủ động bỏ một bữa vì không đói hoặc không có thời gian. Nhưng khi việc ăn ít đi xuất phát từ việc không đủ tiền mua thực phẩm, kiệt sức vì công việc hoặc không còn thời gian chăm sóc bản thân, câu chuyện không còn đơn thuần là sở thích cá nhân.
Trong bối cảnh đó, “hủy ăn” đang phản ánh một vấn đề rộng hơn của đời sống người trẻ Nhật Bản: khi áp lực về tiền bạc, thời gian và tinh thần lớn đến mức ngay cả một nhu cầu cơ bản như ăn uống cũng có thể bị đem ra cắt giảm.
