Thị trường quốc tế và những tiêu chuẩn mới đối với sản phẩm OCOP

Những năm gần đây, thị trường quốc tế ghi nhận xu hướng gia tăng nhu cầu đối với các sản phẩm thủ công, sản phẩm mang bản sắc văn hóa bản địa, thân thiện với môi trường và có câu chuyện rõ ràng về nguồn gốc. Đây là lợi thế đáng kể đối với sản phẩm OCOP và làng nghề Việt Nam – những lĩnh vực vốn sở hữu nền tảng văn hóa phong phú, đa dạng về chất liệu và kỹ thuật thủ công.

Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là những yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường nhập khẩu. Người tiêu dùng quốc tế không chỉ đánh giá sản phẩm ở chất lượng, mà còn đặc biệt quan tâm đến thiết kế, tính tiện dụng, tiêu chuẩn đóng gói, khả năng vận chuyển và thông điệp văn hóa mà sản phẩm truyền tải. Thực tiễn cho thấy, nhiều sản phẩm làng nghề Việt Nam dù có tay nghề cao và giá trị truyền thống rõ nét, vẫn khó tiếp cận thị trường quốc tế do thiết kế chưa phù hợp với thị hiếu, thiếu sự đồng bộ trong nhận diện và chưa đáp ứng các chuẩn mực trình bày, trưng bày theo thông lệ quốc tế. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới cách tiếp cận, trong đó thiết kế sáng tạo cần được coi là nền tảng cho phát triển sản phẩm.

Thiết kế sáng tạo – cầu nối giữa bản sắc địa phương và thị trường quốc tế

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, thiết kế sáng tạo được xem là “ngôn ngữ trung gian” giúp sản phẩm OCOP dịch chuyển từ không gian làng nghề truyền thống sang thị trường quốc tế. Thông qua thiết kế, các giá trị văn hóa bản địa được chắt lọc, tái hiện dưới hình thức hiện đại, phù hợp với thẩm mỹ và nhu cầu tiêu dùng toàn cầu mà vẫn giữ được bản sắc cốt lõi.

Thiết kế không chỉ mang ý nghĩa thẩm mỹ, mà còn là công cụ chiến lược giúp gia tăng giá trị cho sản phẩm. Từ cải tiến kiểu dáng, bao bì, đến xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu, thiết kế giúp sản phẩm trở nên dễ nhận diện, dễ kể câu chuyện và thuận lợi hơn trong hoạt động tiếp thị, xuất khẩu. Đối với các nhóm sản phẩm thủ công mỹ nghệ, thiết kế sáng tạo còn mở rộng công năng sử dụng, giúp sản phẩm phù hợp với nhiều không gian sống và phong cách tiêu dùng khác nhau.

Bên cạnh đó, thiết kế sáng tạo còn đóng vai trò quan trọng trong việc thử nghiệm thị trường. Thông qua các hoạt động trưng bày, triển lãm và xúc tiến thương mại quốc tế, sản phẩm OCOP có cơ hội tiếp cận trực tiếp phản hồi của người tiêu dùng, từ đó điều chỉnh và hoàn thiện trước khi mở rộng sản xuất và thâm nhập sâu hơn vào thị trường nước ngoài.

Trung tâm thiết kế, sáng tạo – bệ đỡ để sản phẩm OCOP vươn ra thế giới

Để bài toán thiết kế được giải quyết một cách bài bản và lâu dài, việc hình thành các Trung tâm thiết kế, sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP gắn với du lịch được xem là hướng đi phù hợp. Các trung tâm không chỉ là không gian trưng bày sản phẩm, mà còn là điểm kết nối giữa nghệ nhân, cơ sở sản xuất với đội ngũ nhà thiết kế, chuyên gia thị trường và các kênh phân phối trong nước và quốc tế.

Thông qua hoạt động của các trung tâm, sản phẩm OCOP được hỗ trợ cải tiến thiết kế theo định hướng thị trường, từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc gắn trung tâm thiết kế sáng tạo với du lịch còn tạo điều kiện để sản phẩm “thử nghiệm” ngay tại thị trường khách quốc tế đến Việt Nam, qua đó đánh giá mức độ phù hợp và điều chỉnh trước khi mở rộng ra thị trường toàn cầu.

Trong quá trình triển khai, Sở Công Thương Hà Nội đóng vai trò định hướng chiến lược, xây dựng kế hoạch phát triển các trung tâm thiết kế sáng tạo gắn với xúc tiến thương mại và hội nhập thị trường. Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội là đơn vị trực tiếp tổ chức thực hiện, hỗ trợ đào tạo, kết nối nhà thiết kế, tổ chức triển lãm, giao thương và tạo môi trường thuận lợi để sản phẩm OCOP từng bước tiếp cận thị trường quốc tế. Với cách tiếp cận này, thiết kế sáng tạo không chỉ giúp giải quyết bài toán thị trường trong ngắn hạn, mà còn góp phần xây dựng nền tảng phát triển bền vững cho sản phẩm OCOP Việt Nam trong tiến trình hội nhập sâu rộng.